Waar een crisis is, is er ook een kans.

Recentelijk las ik de uitkomsten van een poll onder gemeenten met de vraag of zij klaar zijn voor de hulp aan 18-plussers. De nieuwe Jeugdwet stopt namelijk formeel bij achttien jaar. Acht gemeenten gaven aan er wel en 118 gemeenten zeiden daar 'niet klaar voor' te zijn. Tweehonderdzestig andere gemeenten hadden niet gereageerd, maar het antwoord laat zich moeilijk raden.

Eind vorig jaar vonden de eerste inspiratiedagen van Jeugdformaat plaats. Met zo’n zeshonderd collega’s hebben wij elkaar twee dagen lang opgezocht om ons te laten inspireren door het werk waar wij allemaal elke dag voor staan. Daaraan terugdenkend heb ik, ook na wat ik heb gehoord van collega’s, goede herinneringen overgehouden aan de workshops over bijvoorbeeld trauma’s bij kinderen en over samenwerking en fitheid in en op je werk.

Ook zijn er de herinneringen aan het weerzien van collega’s. Collega’s die je al een tijd niet hebt gezien omdat ze sinds de transitie in een jeugdteam werken of omdat ze overgestapt zijn naar een ander team. Of aan de eerste ontmoeting met een van de honderd nieuwe collega’s die Jeugdformaat in 2016 mocht verwelkomen. Maar iedereen die er geweest is zal toch vooral ook aan het verhaal en de woorden van Marc Lammers denken. Marc, de oud-bondscoach van het Nederlands dameshockeyteam dat goud haalde op de Olympische Spelen, heeft ons ruim een uur lang meegenomen in zijn persoonlijke ontwikkeling om een goede coach te worden. Ook nam hij ons mee in de ontwikkeling van zijn team. Van goed naar goud.

Was je er niet bij, dan zal je waarschijnlijk denken: ‘wat heeft dameshockey nu te maken met het verlenen van goede jeugdhulp?’ Was het niet gewoon een mooi verhaal en hebben wij ons allemaal laten inpakken door Marc’s innemende persoonlijkheid en zijn gelikte praatje?

Nu, maanden later, haal ik terug waarom ik ook zo werd geïnspireerd door zijn verhaal. Voor mij is dat zijn passie voor de inhoud van zijn vak. Dezelfde passie voor de inhoud van ons werk zie ik bij mijn collega’s.

"Hebben wij ons allemaal laten inpakken door Marc’s gelikte praatje?"

Medewerkers van Jeugdformaat zijn continu bezig met de eigen ontwikkeling en die van het vak van hulpverlener. Als hulpverlener ben je zelf het belangrijkste instrument. Methodieken en protocollen zijn slechts hulpmiddelen. Het is dan ook belangrijk dat Jeugdformaat veel tijd en energie blijft steken in het bevorderen van de mentale fitheid van de hulpverleners. Marc stelde duidelijk dat coachen vooral ruimte geven is. Bij coachen gaat het volgens hem om inspireren en niet om het geven van instructies. Ik zie een mooie parallel met zijn gedachtengoed:

steeds meer denken vanuit ‘de eigen kracht’ van jongeren en ouders. Geen hulp louter gebaseerd op protocollen en instructies, maar jongeren en gezinnen inspireren om hun leven in eigen hand te nemen.

"Waar een crisis is,is er ook een kans."

Marc liet ook zien dat je niet moet terugdeinzen voor een crisis. Waar een crisis is, is een kans tot verandering en verbetering. Vaak zien we hoe vervelend en pijnlijk de weg ernaartoe soms is, maar ook dat een crisis bij een jongere of een gezin leidt tot een nieuw perspectief.

Het is de kunst van de hulpverlener om jongeren en gezinnen tijdens een crisis te coachen en te helpen om nieuwe perspectieven te zien en te vinden. Marc liet ons zien en voelen dat verbeteren en veranderen in crisissituaties vaak in kleine stapjes gaat. Veel kleine stapjes na elkaar maken het verschil. ‘In het hulpverleningsplan realistische doelen stellen’, zouden wij als hulpverleners zeggen. Geen doelen stellen en niet veranderen is stil staan. Veranderen op zich is geen doel maar een middel om een doel te bereiken.

Een organisatie en haar medewerkers kunnen niet zonder gezamenlijk doel. Het is essentieel dat iedereen zich realiseert waar zij samen heengaan en samen voor staan. Vervolgens moet je blijven werken aan die gezamenlijke ambitie en doelen. Tegelijkertijd moet iedere collega ook zijn persoonlijke doelen koesteren.

Het is juist de diversiteit die teams vaak sterk maakt. Onderling vertrouwen en veiligheid vormen de basis. Verschillen mogen er zijn. Niet iedereen hoeft overal even goed in te zijn.

Samen maken wij het verschil voor jongeren en ouders die onze hulp vragen. In die zin is elke dag een inspiratiedag. We hebben de ambitie om elke dag het verschil te maken voor jongeren en ouders. Maar het is ook goed om regelmatig en bewust de tijd en de ruimte te nemen om stil te staan bij wat ons elke dag weer inspireert en bindt. Hoe wij onze gezamenlijke doelen het beste kunnen verwezenlijken. En dat komt dan weer samen tijdens de volgende inspiratiedagen. Ik kijk er nu al naar uit.

"We hebben de ambitie om elke dag het verschil te maken voor jongeren en ouders. Maar het is ook goed om regelmatig en bewust de tijd en de ruimte te nemen om stil te staan bij wat ons elke dag weer inspireert en bindt."