Toen Lars* negen jaar was, raakte hij steeds verder geïsoleerd. Hij lag vrijwel de hele dag in zijn bed, had geen dag-nachtritme meer, keek op het dieptepunt 30 uur per dag naar zijn telefoon en was niet meer bereikbaar voor zijn ouders. Naar school gaan lukte niet meer. De spanning in huis was hoog en heftige escalaties volgden elkaar in hoog tempo op. “Op een gegeven moment wisten we: dit redden we niet alleen. We hebben serieuze hulp nodig.”
Zoektocht naar passende hulp
Anderhalf jaar geleden startten de gesprekken met een gedragswetenschapper van Jeugdformaat, nadat Lars steeds vaker vastliep in het dagelijks leven en zichzelf de schuld gaf van alles wat misging. “Hij is altijd een bijzondere jongen geweest, met een eigen manier van denken. Maar ineens konden we hem niet meer bereiken”, vertelt zijn moeder.
Onderzoek en gesprekken brachten uiteindelijk een combinatie van hoogbegaafdheid en ADHD aan het licht, met kenmerken die ook richting autisme wezen. De ouders en de gedragswetenschapper van Jeugdformaat zochten samen naar wat Lars nodig had, maar de over- en onderprikkeling nam toe. Op school kreeg hij onvoldoende uitdaging en thuis liep de spanning verder op.
Een ingrijpend moment volgde toen Lars, die fanatiek sportte in een selectieteam, uit dat team werd gehaald. De coaches vonden zijn gedrag onhandelbaar. “Dat gesprek aan tafel was een breekpunt”, vertelt de vader van Lars. “Vanaf dat moment werd hij bozer, fysieker en onvoorspelbaarder.” De situatie escaleerde verder, en ook de veiligheid in huis voor Lars’ jongere broertje kwam onder druk te staan. Lars ging niet meer naar school en accepteerde ook geen hulp meer van de gedragswetenschapper.
Crisissituatie
Na een weekend met heftige uitbarstingen werd duidelijk dat directe ondersteuning nodig was. Op advies van het Crisisinterventieteam startte Ambulante Spoedhulp (ASH). Ambulant spoedhulpverlener Mandy kwam in beeld en had in de beginfase intensief contact met het gezin: “Ik kwam twee keer per week thuis bij het gezin om in gesprek te gaan met de ouders en hen tips en handvatten te geven. Vanaf dat moment hebben we korte lijnen met elkaar en stemmen we voortdurend af over wat het beste is voor Lars en het gezin.”
“Wat we vooral nodig hadden, was dat de escalaties stopten”, vertelt de moeder. “In zijn woede-uitbarstingen deed hij ons fysiek pijn. Voor zijn leeftijd is hij behoorlijk groot en sterk, en dat zette hij in. Lars werd steeds zelfbepalender. Wij vonden het lastig om hiertegen in te gaan en grenzen te stellen. Omdat, wanneer we dat deden, er vaak een enorm conflict volgde. Voor hem, onszelf en Lars zijn jongere broertje, gingen we dit uit de weg.” Lars leefde in een isolement op zijn kamer. Hij kwam niet meer beneden om te eten en er was geen gesprek met hem mogelijk. Zijn vader vertelt hierover: “Zijn dag- en nachtritme was verstoord. Hij vluchtte in zijn telefoonscherm. Op het dieptepunt keek hij 30 uur lang naar zijn telefoon. Soms viel hij in slaap met de telefoon nog in zijn hand geklemd. We maakten ons ontzettend veel zorgen en afspraken maken over schermtijd was onmogelijk. Zijn woede die volgde en gevaarlijke situaties die daarbij kwamen kijken, durfden we niet aan te gaan.”
Ambulante Spoedhulp hielp het gezin om meer structuur te krijgen. Tegelijk werd duidelijk dat er meer nodig was om echt contact met Lars te krijgen en hem weer in beweging te brengen. Daarom werd Maatwerk ingezet.
Maatwerk: aansluiten bij wat nodig is
Een pedagogisch medewerker kwam dagelijks langs en zocht het contact op een manier die bij Lars paste. Niet door gesprekken aan tafel, maar door samen te puzzelen, buiten te zijn of een spelletje te doen. “Ze haalde de druk eraf. Daardoor ontstond er ruimte voor een gesprek,” vertelt de vader. “Ook mocht de gedragswetenschapper weer langskomen, maar dan wel op zijn voorwaarden. Zo moesten ze bijvoorbeeld eerst een potje Monopoly spelen voordat hij zou praten. Net als de pedagogisch medewerker gaat de gedragswetenschapper hier heel flexibel mee om, waardoor de hulpverlening spelenderwijs verloopt. Dit is wat hij nodig heeft.”
Juist die flexibiliteit maakte het verschil. Waar Ambulante Spoedhulp werkte met vaste afspraken, kon Maatwerk meebewegen met wat er die dag nodig was. Mandy bleef betrokken bij het gezin, maar dit keer als ambulant hulpverlener vanuit Maatwerk: “Soms besloten we ’s ochtends of het wel of niet een goed moment was om langs te komen. Dat gaf rust, zowel bij Lars als bij de rest van het gezin”. Iedere dag werd er een plan gemaakt: “We doen alles in stapjes.” “Als we met elkaar besloten dat het een goed moment was om regels in te voeren of aan te scherpen, brachten we ons jongste zoontje naar familie. Dan zou hij geen last hebben van een eventuele grote woede-uitbarsting”, vertelt de moeder.
Langzaam kwam er weer contact en begon Lars de structuur en regels te accepteren. Ook school kwam voorzichtig weer in beeld: “Lars gaf zelf aan dat hij weer naar school zou willen. We gingen snel met de hulpverleners om tafel en bedachten een plan zodat de terugkeer naar school goed zou verlopen. Ook school werd hierbij nauw betrokken. Voor ons was dat het moment dat we dachten: dit traject past bij ons gezin.”
Samenwerken als één geheel
Beide ouders stopten tijdelijk met werken om volledig beschikbaar te zijn voor het hulpverleningstraject. “We hebben echt alles op alles gezet. En doordat Maatwerk ons bleef voorzien van tips en handvatten, kunnen we dat volhouden. Maatwerk is onderdeel van het gezin. We overleggen veel en ook de successen worden gedeeld.”
De zorg was in het begin intensief: dagelijks contact, voortdurend afstemmen, direct handelen bij conflicten. Voor het gezin voelde dit als een grote steun. “We waren verbaasd hoe fijn het was. Van nature vragen we niet snel om hulp, maar dit was nodig.”
Juist door die intensieve start kon de zorg worden afgebouwd. Inmiddels is er nog eens per twee weken contact met de gedragswetenschapper en een wekelijks sparmoment via Maatwerk. De escalaties zijn sterk verminderd, de sfeer in huis is veiliger en rustiger.
“Het is nog steeds hard werken en onvoorspelbaar”, vertelt de moeder. “Maar we kunnen hem nu steeds beter lezen. We weten wanneer we moeten meebewegen en wanneer we juist consequent aan de regels moeten vasthouden. Soms heeft hij het nodig om heel boos te worden, maar ook hiermee kunnen we nu beter omgaan.”
De meerwaarde van Maatwerk
Dit ervaringsverhaal van de ouders van Lars laat zien dat Maatwerk uitkomst biedt. Maatwerk staat bekend als een kostbare vorm van zorg, maar door vroeg, flexibel en intensief in te zetten, kan zwaardere en langdurigere zorg worden voorkomen. De ouders konden na het intensieve traject weer aan het werk omdat Maatwerk hen ondersteunt, en Lars kan dankzij die ondersteuning weer naar school waardoor ook zijn leven weer opbloeit.
“Zonder Maatwerk waren we waarschijnlijk teruggevallen in oude patronen. Dan hadden we alles laten lopen om uitbarstingen te vermijden. Door Maatwerk hebben we geleerd hoe we hem echt kunnen begeleiden.”
Wat begon als een crisissituatie, groeide uit tot een traject waarin vertrouwen, rust en perspectief terugkeerden. Met Maatwerk hebben de hulpverleners precies kunnen doen wat dit gezin nodig had.
*Lars is een fictieve naam om zijn privacy te waarborgen.
