pleegzorg in ontwikkeling

Vanuit Jeugdformaat is Mariska van Esveld vol energie en enthousiasme aan de slag gegaan met de ‘Veranderopdracht Pleegzorg’ en het Actieonderzoek: continuïteit in de pleegzorg. Wat is de aanleiding en wat gaat dit in de praktijk betekenen voor kinderen, hun ouders, pleegouders en medewerkers?

Waarom is het nodig de pleegzorg te veranderen?
Mariska vertelt dat de veranderopdracht uit twee onderdelen bestaat. Het ene onderdeel richt zich op het behouden van pleegouders*. Het onderdeel waar zij mee aan de slag gaat, is het meer inhoudelijke gedeelte van de veranderopdracht**. Bij deze laatste opdracht begint het met de visie van Jeugdformaat, dat ieder kind recht heeft op een (veilige) toekomst, waarin hij of zij z’n talenten maximaal kan ontwikkelen. “Helaas is dat niet voor alle kinderen zo vanzelfsprekend, zoals voor kinderen die (tijdelijk) niet thuis kunnen wonen”, aldus Mariska.

Mariska vertelt: “Jeugdformaat heeft ervoor gekozen om een visie “wonen in gezinsverband” te formuleren voor zowel pleegzorg als de gezinshuizen.” Volgens Mariska komen in deze visie twee begrippen veelvuldig terug: continuïteit en het delen van het opvoedschap. “Met continuïteit bedoelen we: zo constant mogelijk, zo min mogelijk wisselingen voor de kinderen, pleegouders en de ouders. Dat klinkt nogal als een open deur, maar de werkelijke wereld is weerbarstiger dan de wenselijke wereld. Onze uitdaging is dan ook: er met elkaar voor zorgen dat we breakdowns verminderen, dat we de uitval van pleegouders verlagen en dat we een zo constant mogelijke lijn organiseren voor alle betrokkenen. Er zijn op dit gebied nog verbeterslagen te maken. Binnen de pleegzorg willen we zoveel mogelijk uitgaan van het delen van het opvoedschap en hiermee de ouders een grotere rol geven in de pleegzorg. Uit onderzoek blijkt dat de samenwerkingsrelatie tussen ouders en pleegouders van grote betekenis is voor het succesvol laten verlopen van de pleegzorgplaatsing.”

Ging het dan niet goed?
“Er gaat zeker wel heel veel goed in de pleegzorg. Ik zie de kracht van pleegzorg in zoveel kleine en tegelijk hele grote waardevolle aspecten: het geduld van pleegouders, het opbouwen van stukjes vertrouwen tussen kinderen en pleegouders, de samenwerking tussen ouders, pleegouders, pleegzorgmedewerkers en de verwijzers en jeugdbeschermers die zoeken naar de passende begeleiding elk uniek kind. Het zijn vooral véél verschillende kleine stukjes, die in elke situatie weer op hun plek moeten vallen. Dit vraagt om nauwkeurige afwegingen en keuzes, allemaal met als doel een stevige thuisbasis te creëren, waar het kind groot kan worden en zijn talenten kan ontwikkelen.”

Mariska ziet elke dag weer dat pleegouders en medewerkers zich onverminderd inzetten om deze kinderen een gezonde basis mee te geven, waarop ze hun talenten verder kunnen ontwikkelen. “Ik ben trots op hun inzet en betrokkenheid, het is hartverwarmend!”, aldus Mariska.

Wat gaat er veranderen?
Volgens Mariska wil Jeugdformaat direct hulp bieden wanneer dit nodig is en hierbij meteen een goede start maken. “Waar nodig wordt diagnostiek verricht en behandeling geboden. Wanneer een kind (tijdelijk) niet thuis kan blijven wonen, bieden we zoveel mogelijk een plek in gezinsopvang, bij voorkeur in en rondom het netwerk van het kind. We ontwikkelen nieuwe vormen en manieren om maatwerk en continuïteit te kunnen bieden.”

“Door vanaf de start een vaste hulpverlener in te zetten voor het kind, die zowel met ouders, als pleegouders samenwerkt, hebben we vanaf het begin oog voor continuïteit. Deze hulpverlener werkt met het kind, de ouders en pleegouders aan een zo duidelijk mogelijk toekomstperspectief. Zodat de wereld van het kind niet in stukjes verdeeld wordt, maar alles één geheel vormt. De hulpverlener zet de (aanvullende) hulp in die voor dit gezin/ pleeggezin nodig is. Voor medewerkers betekent dit dat ze nog eerder betrokken raken bij een traject, direct vanaf de start. 

Het delen van het opvoedschap vraagt een actieve samenwerking tussen ouders en pleegouders. Uiteraard rekening houdend met wat er mogelijk is, voor dit kind, voor deze ouders, voor deze pleegouders. Zoals altijd nauwkeurig afgewogen en tegelijkertijd gericht op samenwerking.”

Wat hebben pleegouders, ouders en kinderen hieraan?
“We weten dat het voor ouders en jeugdigen, maar ook pleegouders belangrijk is om zo snel mogelijk te weten waar ze aan toe zijn, wat betreft het perspectief van het kind en wat de verschillende betrokkenen op langere termijn voor het kind kunnen betekenen. Hiervoor is een gezamenlijke inzet van alle partijen nodig.” Mariska zou graag zien dat dit uiteindelijk tot een gedeelde visie ten aanzien van het perspectief van het kind zou leiden. “Juist ook dankzij de gezamenlijke inzet kan het kind ervaren dat zowel ouders als pleegouders betrokken zijn en dat het kind van hen allemaal mag houden.”

“Onze wens is pleegouders, ouders en kinderen de ondersteuning, hulpverlening en behandeling te bieden, die het kind nodig heeft om veilig en stabiel op te groeien. Dit kan betekenen dat ouders ondersteuning krijgen in de thuissituatie, zodat zij op termijn weer zelf voor de jeugdige(n) kunnen zorgen. Of op basis van hun mogelijkheden een rol blijven spelen in de opvoeding van hun kind. Voor pleegouders kan het betekenen dat ze praktische ondersteuning krijgen bij de dagelijkse zorg, maar ook ambulante hulpverlening, gericht op het omgaan met de problematiek van de jeugdige. Wanneer nodig krijgt het kind begeleiding of behandeling aangeboden.”

Hoe komen we tot die verandering?
“We beginnen met luisteren. Naar het kind, de ouders en het netwerk. Samen zoeken we naar de best mogelijke plek. Als het kan binnen het netwerk, anders bij een bestandsgezin. We luisteren ook naar pleegouders. We denken met hen mee over wat ze nodig hebben om kinderen met soms complexe problematieken een veilig en passend thuis te bieden. Samen bekijken we hoe pleegouders kunnen samenwerken met ouders en het netwerk van het pleegkind.

We geloven in de onvoorwaardelijke band tussen ouder en kind. En in de kracht van hun netwerk. Wij zijn er liefst tijdelijk. Daarom doen we er alles aan om een terugkeer naar huis mogelijk te maken en om het netwerk rondom een kind te versterken. We bieden perspectief. Maar we zijn eerlijk over wat wel en niet kan. Als terug naar huis geen optie is, bieden we een stabiele plek waar het kind mag opgroeien. We doen wat nodig is om het kind en de pleegouders te ondersteunen, om continuïteit te waarborgen. We houden, als terug naar huis niet kan, ook oog voor wat ouders en het eigen netwerk wel voor het kind kunnen blijven betekenen.”


* Actieonderzoek continuïteit in pleegzorg
Kinderen in de pleegzorg maken nog te veel wisselingen mee die schadelijk kunnen zijn voor hun ontwikkeling. Ons doel is meer continuïteit, meer stabiliteit en meer voorspelbaarheid te realiseren voor kinderen in pleegzorg (en hun ouders en pleegouders). Daarnaast is het, ondanks investeringen ter verbetering van de positie van pleegouders, tot op heden niet gelukt om de uitstroom van pleegouders te verminderen.

De NVP, Jeugdzorg Nederland en het NJI hebben daarom het initiatief genomen tot het ‘actieonderzoek continuïteit in pleegzorg’. Jeugdformaat is uitgekozen als een van de tien organisaties die mee mogen werken aan dit actieonderzoek.

Het doel van het actieonderzoek is tweeledig:

  • Een flinke impuls geven aan het terugdringen van breakdown.
  • Het aantal pleegouders dat uitvalt terugdringen.

** Veranderopdracht pleegzorg
De veranderopdracht start met het uitwerken van de visie op verblijf in gezinsverband, zowel binnen pleegzorg, als gezinshuizen. Vervolgens bestaat de veranderopdracht uit twee delen. In de eerste plaats de actieve werving van pleegouders en vrijwilligers (JijBent) en het aanscherpen van de dienstverlening aan pleeggezinnen. In de tweede plaats het anticiperen op de inhoudelijke ontwikkelingen binnen de pleegzorg: het bieden van beter passende trajecten aan kind, gezin en pleeggezin.

 

Artikel geschreven door Marianne Versteeg
September 2019

Onze hulp

Ambulante hulp in het gezin

Eerstelijns ondersteuning aan gezinnen door onze gezinscoaches. Ze bekijken samen met de jongeren en hun ouders welke problemen er spelen en wie hierbij kan helpen.

Jongeren coaching

Ondersteuning en begeleiding voor jongeren bij de uitdagingen die zij dagelijks ondervinden. We versterken hun competenties en praktische vaardigheden die ze nodig hebben om op eigen benen te kunnen staan.

VUHP

Praktische en intensieve ondersteuning op maat om er voor te zorgen dat kinderen veilig thuis kunnen blijven wonen

Daghulp

Specialistische integrale behandelprogramma’s voor kinderen met complexere problematieken. Deze programma’s worden in overleg met ouders en school, kinderdagverblijf of sportclub afgestemd en op maat gemaakt voor het kind.

OJ

Voorkomt verder vastlopen in het onderwijs voor leerlingen ( 8 – 18 ) met gedragsproblemen, depressiviteit, angstklachten, eetproblemen, negatief zelfbeeld, agressie of lichamelijke klachten zonder medische oorzaak.

Ouderschap Blijft

Bij ontwikkelingsproblemen van kinderen die een scheiding hebben gemaakt. Wie bieden ondersteuning bij het oplossen van conflicten, het maken van goede afspraken en het verbeteren van de communicatie tussen de ouders.

Begeleide bezoeken

Wanneer een kind uit huis is geplaatst.

Pleegzorg

Pleegzorg betekent dat een kind tijdelijk in een ander gezin gaat wonen, bij pleegouders. Er zijn verschillende vormen voor diverse situaties afhankelijk van de behoefte van het kind.

Verblijf in een gezinshuis

Als gedragsproblemen bij een kind of jongere zo heftig zijn dat thuis en in een pleeggezin wonen niet meer kan. Bij deze opvang is er intensieve begeleiding van een professionele hulpverlener: de gezinshuisouder.

Verblijf in een residentiële voorziening

Hier krijgen kinderen en jongeren de kans om op een rustige en veilige plek te werken aan hun toekomst. Wij bieden verschillende vormen van opvang in een residentie afhankelijk van de behoefte.

Spoedhulp

Als de veiligheid of de ontwikkeling van een kind of gezin acuut in gevaar is.

Diagnostiek en behandeling

Wanneer jongeren van twaalf jaar en ouder extra structuur en begeleiding nodig hebben. Dit gebeurt i.s.m. GGZ en LVB-experts.